Dutch-NetherlandsEnglish (United Kingdom)
Sobiborinterviews.nl
 

Thomas Blatt

Thomas BlattThomas Blatt (Izbica 15 april 1927; † 31 oktober 2015 Santa Barbara, Californië) kwam op 23 april 1943 met een vrachtauto aan in Sobibor. Hij ontsnapte aan de gaskamers doordat een bewaker hem tussen de vrouwen en kinderen opmerkte en zei: “Du Kleiner, komm mal ‘raus”.

In het kamp moest hij helpen bij het verstevigen van de omheining, later moest hij documenten sorteren en verbranden. Na zijn ontsnapping werd hij door een Poolse boer beschoten en dwaalde tot aan de  bevrijding door de bossen in de omgeving. Zijn hele verdere leven heeft hij met de kogel in zijn onderkaak rondgelopen. Na de oorlog verhuisde hij naar Santa Barbara in Californië.

 

 

 

 

jodenvervolging in Polen
Polen werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland en de communistische Sovjet-Unie verdeeld. Een deel van het door Duitsland bezette Polen werd geannexeerd, het overige gebied werd omgevormd tot Generalgouvernement, dat diende als reservoir voor dwangarbeiders en na de Duitse inval in de Sovjet-Unie bovendien het toneel werd van de systematische moord op de Europese joden in de vernietigingskampen. Meer dan de helft van de slachtoffers van de genocide bestond uit Poolse joden. In april 1942 werd het joodse getto van Lublin ontruimd en de bewoners werden neergeschoten of gedeporteerd naar het vernietingskamp Belzec, waar zij werden vergast. Het ene na het andere getto werd geliquideerd en in oktober werden ook de meeste joden uit het plaatsje Izbica opgepakt en op transport gesteld naar Sobibor. De overgebleven joden werden eind april 1943 per vrachtauto naar dit kamp overgebracht en onder hen bevonden zich ook de zestienjarige Thomas Blatt, diens jongere broer en hun ouders.

‘Wij wisten niet’, verklaarde Blatt in 1949, ‘wat er in Sobibor gebeurde. Er deden geruchten de ronde dat daar mensen werden verbrand’. Na aankomst in het kamp, dat er bedrieglijk vredig en zelfs lieflijk uitzag, werden Thomas en nog veertig andere jongemannen als Arbeitsjuden geselecteerd, terwijl de rest van het transport - inclusief de overige leden van het gezin Blatt - in Lager III werd vergast. Later hoorde Thoms dat kort tevoren Nederlandse joden die in het kamp werkten, waren doodgeschoten en dat er daarom behoefte was aan nieuwe arbeidskrachten. Thomas moest onder andere voor de SS’er Frenzel schoenen poetsen en later de door de slachtoffers achtergelaten documenten verbranden. Ook moest hij een paar keer de haren afknippen van naakte vrouwelijke gevangenen voordat zij de gaskamers ingejaagd werden.

"we laten ons er niet onder krijgen"
In de zomer van 1943 was een groep Arbeitsjuden uit het vernietigingskamp Belzec in Sobibor aangekomen. Zij hadden wijn en genever bij zich. Anders dan gebruikelijk, werden zij niet naar de gaskamers gevoerd maar al op het perron doodgeschoten. Blatt behoorde tot degenen die hun papieren en kleren moest verbranden. Hij trof een dagboek aan dat tot en met de aankomst in Sobibor was bijgehouden. De laatste regels is hij nooit vergeten: ‘Wij rijden met de trein. De Duitsers zeiden dat we hetzelfde werk gaan doen als in Belzec. Ik ben bang. Ze hebben ons bevolen wijn, genever en andere dingen mee te nemen. De trein blijft stilstaan. Wij zijn op de plaats van bestemming. Ik hoor schoten. Ik voel dat het niet in orde is. Wij laten ons er niet onder krijgen, wij laten ons er niet onder krijgen.’ Later hoorde Blatt dat de slachtoffers de laatste gevangenen waren uit Belzec, die na de opheffing van het kamp in december 1942 gedwongen waren geweest de honderdduizenden lijken op te graven en te verbranden om de sporen van de massamoord uit te wissen. Om contact met de gevangenen in Sobibor te vermijden, had de kampleiding besloten het transport uit Belzec meteen na aankomst om het leven te brengen.

Ook andere gevangenen in Sobibor vonden in de kleding van de slachtoffers uit Belzec briefjes. Eén ervan eindigde aldus: ‘We staan nu in Sobibor en weten wat ons te wachten staat. Begrijp dat na ons ook de dood op jullie wacht! Wreek ons!’ Nadat zich het gerucht had verspreid dat ook Sobibor zou worden opgeheven, werden door een ondergronds comité plannen beraamd voor een massale uitbraak. Met de komst van een transport gevangenen uit Kiev raakten de plannen in een stroomversnelling. Onder de gevangenen uit de Sovjet-Unie bevonden zich ook joodse krijgsgevangenen uit het Rode Leger, op wie de militair ongeschoolde leden van het ondergrondse comité hun hoop vestigden. Een van de Sovjetmilitairen, de uit Oekraïne afkomstige luitenant Alexander Petsjerski, nam het heft in handen en stelde, samen met anderen, in korte tijd een gewaagd plan op: eerst zouden zoveel mogelijk SS’ers vermoord worden, daarna zouden de gevangenen massaal op de vlucht slaan. Weinig gevangenen waren van het plan op de hoogte, maar Thomas behoorde tot de ingewijden. Drie weken na de aankomst van de krijgsgevangen Sovjetmilitairen, op 14 oktober 1943, vond de opstand plaats.

ontsnapt en neergeschoten
Na de opstand vluchtte Thomas in de richting van Lager I, waar gevangenen over het prikkeldraadhek probeerden te klimmen. Toen Blatt wilde ontkomen, viel het hek op hem. Op de grond liggend zag hij hoe veel vluchtelingen in het mijnenveld de dood vonden. Nadat hij onder het hek was uitgekropen, holde hij over de lijken naar het bos. Op weg hiernaartoe werd hij neergeschoten, bereikte desondanks het bos en kon zich later aansluiten bij het groepje van Petsjerski, die ook had weten te ontkomen. Blatt en een paar anderen besloten naar Izbica te lopen waar zij onderdak vonden bij een boer. Na een paar maanden werden zij door Duitse soldaten ontdekt en neergeschoten. Blatt was de enige overlevende; hij had een kogel in zijn hals gekregen en had zich dood gehouden. Opnieuw vluchtte hij het bos in. Nadat zijn wond genezen was, deed hij zich voor als een Poolse christen en wist zich aan te sluiten bij een groep partizanenBlatt1983 met wie hij tot de bevrijding tegen de Duitsers streed.

Na de oorlog studeerde Blatt journalistiek in Polen, reisde naar Israël en emigreerde in 1959 naar de Verenigde Staten. Hier stelde hij vast dat velen - ook joodse Amerikanen - niets afwisten van Sobibor noch van de joodse opstand. Blatt had zijn bestemming gevonden. Hij begon documenten te verzamelen over het joods verzet en hield binnen en buiten de VS lezingen over zijn oorlogservaringen en zijn verblijf in het vernietigingskamp Sobibor. Over zijn kamptijd schreef hij twee boeken: Sobibor, the forgotten revolt (1996) en From the ashes of Sobibor: a story of survival (1997).

Tomas Blatt overleed op 2 november 2015 in zijn woonplaats Santa Barbara.

 



Bekijk het interview van
Jules Schelvis met Thomas Blatt


Bekijk een interview met Thomas Blatt
op de website "Late gevolgen van Sobibor"


Bekijk op YouTube een interview met
Thomas Blatt en andere overlevenden


Bekijk op YouTube een interview met
Thomas Blatt uit 2011
Rob Fransman en Thomas Blatt 2010
Lees over de getuigenis die Thomas Blatt
in januari 2010 aflegde voor het tribunaal
in München
LogoJCLees het interview
"The uprising in Sobibor: a participant’s report"
LOGOLees het interview
"Demjanjuk should confess"
Logo APLees het interview "Sobibor survivor Thomas
Blatt testifies at John Demjanjuk trial"
Logo ZeitMagazineLees het interview "Die Kugel
blieb in meinem Kiefer stecken"
Let op: opent in een nieuw venster AfdrukkenE-mailadres