Dutch-NetherlandsEnglish (United Kingdom)
Sobiborinterviews.nl
 

Aktion Reinhardt

Toen het vernietigingskamp Sobibor in het voorjaar van 1942 in gebruik genomen werd, hielden achter het Russische front de Einsatzgruppen van SS en SD al bijna een jaar op grote schaal klopjachten om joden uit de weg te ruimen. Deze eenheden hadden het vooral gemunt op joodse leden van de Russische communistische partij en joden in overheidsdienst. Maar ook op andere communistische ambtenaren en op het Sovjet-partijkader maakten de nazi’s fanatiek jacht, want vernietiging van communisme en jodendom waren voor Hitler nauw met elkaar verbonden. Aanvankelijk had zijn plan eruit bestaan na de overwinning op de Sovjet-Unie de Russen te onderwerpen en vervolgens de Europese joden naar het Oosten te deporteren. Hier zouden zij in werkkampen door honger en ontbering massaal om het leven komen. De nazi-top besloot echter met de vernietiging van de joden niet te wachten tot de overwinning op de Sovjet-Unie behaald was, maar al tijdens de oorlog en op radicale wijze met hun uitroeiing te beginnen. Naar alle waarschijnlijkheid zijn de voorbereidingen voor de systematische vernietiging van de Europese joden in het najaar van 1941 begonnen.

Aanvankelijk werden joden in het Oosten door executiepelotons om het leven gebracht, later ook door schoten in nek of hoofd, terwijl de slachtoffers voor zelf gegraven kuilen stonden. Eerst werden alleen mannen om het leven gebracht, later hele joodse families. Bovendien vonden de executies op steeds grotere schaal plaats. Zo werden eind september 1941 in Babi Yar bij Kiev meer dan 33.000 joden doodgeschoten. Omdat het beulswerk van de Einsatzkommandos een te grote psychische belasting voor de manschappen vormde, gaf politie- en SS-chef Himmler zijn rechterhand, SD-chef Reinhardt Heydrich, opdracht om minder belastende en efficiëntere methoden te laten beproeven voor het op grote schaal om het leven brengen van joden. Bij de experimenten werd gebruik gemaakt van de ervaringen opgedaan sinds 1939 tijdens de Aktion T4, het op grote schaal vermoorden van geestelijk en lichamelijk gehandicapten met onder meer gifgas. Aan deze actie was een eind gekomen, na onder meer protesten van de kerken. Naar aanleiding van deze protesten besloot de nazi-top het op grote schaal om het leven brengen van Europese joden niet in het rijksgebied te laten plaatsvinden maar ver buiten het gezichtsveld van de Duitse bevolking. In oktober 1941 begonnen de eerste voorbereidingen om joden te elimineren door middel van koolmonoxide in het afgelegen ‘Generaalgouvernement’, het oostelijk deel van Polen dat door nazi-Duitsland niet geannexeerd maar bezet was.

De systematische moord op de joden in het verre Oost-Polen werd gecoördineerd door de fanatieke nationaalsocialist Odilo Globocnik, hoofd van de SS en de politie in het district Lublin. Richter2415In opdracht van Himmler organiseerde hij de bouw van de kampen Belzec, Sobibor en Treblinka, waar joden in gaskamers met koolmonoxide om het leven werden gebracht. Deze operatie kreeg de codenaam Einsatz of Aktion Reinhardt en was vernoemd naar SD-chef Reinhardt Heydrich. Met de massamoord door vergassing werd in maart 1942 een begin gemaakt in Belzec. De eerste slachtoffers waren joden uit Lublin en Lwow (Lemberg). Nadat Treblinka operationeel was, gaf Himmler bevel het tempo van de genocide op te voeren en ook de joden uit West-Europa in de kampen van Aktion Reinhardt om het leven te brengen. In de grote concentratiekampen Auschwitz en Majdanek werden eveneens gevangenen vergast, maar daar werd ook op grote schaal dwangarbeid verricht. De enige bestaansreden van de vernietigingskampen was het zo snel en doelmatig mogelijk vermoorden van joden, terwijl een fractie van de gevangenen in het kamp moest werken ter instandhouding van het kamp en ter verzorging van het kamppersoneel. In totaal hebben de nazi’s en hun handlangers tussen de vijf en zes miljoen Europese joden vermoord.

Lees verder over de structuur van het kamp

Let op: opent in een nieuw venster AfdrukkenE-mailadres